Paraguay: het best bewaarde geheim van Latijns-Amerika
eyesonparaguay
Paraguay is het land dat reizigers vaak overslaan op weg naar een bestemming met meer allure. Het ligt ingeklemd midden in Zuid-Amerika, tussen Argentinië, Brazilië en Bolivia, en heeft geen Machu Picchu of Iguazú-achtige blikvanger. Juist daarom beloont het de nieuwsgierige bezoeker. Je vindt er rivieren, bossen en wetlands, jezuïetenruïnes en een levende inheemse taal, zonder de drukte.
Asunción: een hoofdstad met vervaagde charme

Asunción werd gesticht in 1537 en is een van de oudste steden van het continent. Ze draagt haar leeftijd met gemak. Begin bij het Palacio de López aan de rivier en het nabijgelegen Panteón de los Héroes, en dwaal dan door het historische centrum met zijn koloniale gebouwen en kleine musea. Voor het contrast duik je in Mercado 4, een uitgestrekte markt vol kruiden, textiel, streetfood en luid afgedongen prijzen. In de avond verzamelen de inwoners zich langs de Costanera met een thermosfles en een guampa (beker) voor tereré, de ijskoude, met kruiden versterkte yerba maté die dient als nationaal sociaal ritueel.
Ruïnes in de rode aarde: de jezuïetenmissies

In het zuiden, vlak bij Encarnación, liggen de resten van twee jezuïetenreducties uit de zeventiende en achttiende eeuw: La Santísima Trinidad de Paraná en Jesús de Tavarangüé. Beide staan op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Bogen en houtsnijwerk in rode zandsteen rijzen op uit groene gazons, als getuigenis van een opmerkelijk experiment waarin Guaraní-gemeenschappen en jezuïetische missionarissen complete steden bouwden met muziek, ambacht en landbouw als kern. Trinidad is de grootste en meest sfeervolle van de twee. Bezoek de plek tijdens het gouden uur, wanneer de steen gloeit.
Het groene binnenland: watervallen en Atlantisch regenwoud
Nationaal Park Ybycuí beschermt een van de laatste substantiële resten van het Atlantisch regenwoud in Oost-Paraguay. Wandelpaden leiden naar watervallen en zwemplekken, en in het park liggen ook de ruïnes van La Rosada, een vroege ijzergieterij uit de negentiende eeuw. In de buurt ligt het Ypacaraí-meer, met aan de oever het vakantiestadje San Bernardino, de traditionele weekendontsnapping vanuit de hoofdstad. Bij Ciudad del Este vormen de Saltos del Monday een aangename, bescheiden neef van de reuzen bij Iguazú aan de andere kant van de grens.
Voor echte natuurliefhebbers is er het Mbaracayú-bosreservaat, een UNESCO-biosfeerreservaat waar jaguars, tapirs en honderden vogelsoorten leven, en dat verbonden is met het erfgoed van het Aché-volk.
Ambachtsstadjes: de ñandutí-route

Op een dagtocht ten oosten van Asunción, de zogeheten “circuito central”, vind je een reeks stadjes met sterke ambachtelijke tradities:
- Itauguá is beroemd om ñandutí, fijn, spinnenwebachtig kant dat in felle kleuren wordt geborduurd.
- Areguá, gelegen boven het Ypacaraí-meer, staat bekend om keramiek, galerieën en uitzichten.
- Luque staat bekend om handgemaakte gitaren en de Paraguayaanse harp, het nationale instrument.
- Yaguarón heeft een opvallende franciscaanse kerk met beschilderd houten interieur.
- Caacupé heeft een grote basiliek en trekt elk jaar op 8 december honderdduizenden pelgrims.
Het wilde westen: de Chaco

Ten westen van de Paraguay-rivier ligt de Gran Chaco, een uitgestrekt, dunbevolkt gebied van droog bos, palmsavanne en wetlands. Het is een uitdagende bestemming die vooral loont voor wildliefhebbers, met een rijk vogelleven en schuwe zoogdieren, en voor wie nieuwsgierig is naar de mennonietenkolonies rond Filadelfia, waar nakomelingen van Duitse kolonisten al bijna een eeuw het land bewerken. In het noorden biedt de Paraguayaanse Pantanal een rustiger alternatief voor de bekendere Braziliaanse kant. Plan hier zorgvuldig: de afstanden zijn groot, voorzieningen schaars, en een lokale gids is de moeite waard.
De smaak van Paraguay
Het eten is hartig en gebaseerd op maïs en cassave. Probeer sopa paraguaya, die ondanks de naam een dicht, hartig maïsbrood is, samen met chipa (kaasachtige cassavebroodjes die overal worden verkocht), mbejú (een pannenkoek van zetmeel) en bori bori, een troostrijke kippensoep met maïsmeelballetjes. Gegrild vlees is vanzelfsprekend.
Waarin onderscheidt Paraguay zich?
Het spreekt Guaraní. Spaans en Guaraní zijn allebei officiële talen, en Guaraní wordt dagelijks gesproken door een groot deel van de bevolking, ook door veel niet-inheemse Paraguayanen. Dat is uitzonderlijk in Latijns-Amerika, waar inheemse talen vaker uit het openbare leven zijn verdwenen. Je hoort het in bussen, op markten en in liedjes, en het geeft het land een eigen klank en identiteit.
Het is rustig en onoverlopen. Plekken die elders overspoeld zouden worden, zijn hier vaak bijna leeg, en de bewoners zijn doorgaans oprecht nieuwsgierig naar bezoekers.
De cultuur is authentiek. Van de harp en de polka paraguaya tot ñandutí-kant en ao po’i-textiel: de tradities voelen geleefd, niet opgevoerd voor toeristen.
Het is betaalbaar. De kosten liggen doorgaans lager dan in buurlanden als Argentinië, Brazilië of Chili, waardoor je je budget makkelijk over een langere reis uitsmeert.
Het is een land van water en energie. Rivieren bepalen het landschap, en de Itaipú-dam, gedeeld met Brazilië en een van de grootste waterkrachtcentrales ter wereld, biedt rondleidingen en helpt het moderne verhaal van het land te begrijpen.
Praktische tips
Buiten de hoofdroutes kan de infrastructuur eenvoudig zijn, en reistijden zijn langer dan de kaart doet vermoeden, dus plan ruim. De hitte van december tot februari is intens; lente en herfst zijn aangenamer. Controleer vóór vertrek de actuele inreisvoorwaarden en lokale omstandigheden, zeker als je naar de Chaco wilt.
Paraguay verrast je niet met één ansichtkaartmoment. Het wint je geleidelijk voor zich, met een gedeelde tereré, de geduldige handen van een kantklosster, een waterval die je helemaal voor jezelf hebt, en een taal die ouder aanvoelt dan de kaart. Ga voordat iedereen het ontdekt.



